หน่วยให้บริการเคมีบำบัด

จัดตั้งขึ้นเมื่อ เดือน พฤษภาคม พ.ศ 2549 เมื่อปริมาณผู้ป่วยมะเร็งในจังหวัดสมุทรสาครมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น มีการส่งต่อผู้ป่วยเป็นจำนวนมาก ทีมนำมีนโยบายในการดูแลผู้ป่วยกลุ่มนี้ชัดเจนขึ้น มีการจ้างแพทย์เฉพาะทางมานอกเวลาราชการเพื่อให้บริการผู้ป่วย กลุ่มงานเภสัชกรรมได้ขานรับนโยบายเรื่องการดำเนินการเคมีบำบัดโดยมีแนวคิด ซึ่งไม่ได้จำกัดบทบาทของเภสัชกรเป็นเพียงแต่ผู้เตรียมยาเท่านั้นแต่ยังมีบทบาทในการประเมิน ตรวจสอบ และประสานงานกับทีมรักษาเพื่อให้ผู้ป่วยได้รับ regimen ยาที่เหมาะสมกับสภาวะโรคและสภาวะร่างกายของผู้ป่วย ซึ่งก่อนจะดำเนินงานได้ส่งเภสัชกรไปดูงานตามโรงพยาบาลต่าง ๆ และส่งเภสัชกร 1 คนไปฝึกปฏิบัติงานเป็นระยะเวลา 1 เดือน นอกจากนี้ยังส่งเภสัชกรอีก 1 คนไปฝึกปฏิบัติบริบาลเภสัชกรรมเคมีบำบัดเป็นระยะเวลา 3 เดือน หลังจากการจัดตั้งได้มีการสร้างทีมเภสัชกรในการเตรียมเคมีบำบัดเพื่อให้เกิดกระบวนการเรียนรู้และสร้างกระแสเพื่อลดความกลัวในการเตรียมยา เพื่อรองรับภาระงานที่เพิ่มมากขึ้นในอนาคตจึงมีระบบการฝึกเตรียมยากลุ่มนี้ให้กับเภสัชกรที่ประจำที่โรงพยาบาลโดยจัดทำหลักสูตรและหมุนเวียนเภสัชกรจากหน่วยงานต่าง ๆ มาฝึกคนละ 1 เดือน ภายหลังประเมินผล มีการจัดตารางการเตรียมให้ทุกคนที่มาฝึกมาเตรียมยาสัปดาห์ละ 1 วัน เพื่อฝึกทักษะอย่างเสม่ำเสมอ ซึ่งนอกจากฝึกเภสัชกรยังจัดให้มีการฝึกและเวียนเจ้าพนักงานเภสัชกรรมจากหน่วยงานต่าง ๆ ในการเป็นผู้ช่วยเภสัชกรเตรียมยาเคมีบำบัดเช่นเดียวกับฝึกเภสัชกรอีกด้วย

ในการจัดเตรียมหน่วยบริการนี้ใช้แนวคิด “One Stop Service” ได้มีการประสานงานกับแพทย์ พยาบาล ในการจัดเตรียมสถานที่ซึ่งประกอบด้วย สำนักงาน ที่เก็บยา ที่เตรียมยา และสถานที่ให้ยา ในบริเวณเดียวกันเพื่อลดความเสี่ยงในการขนส่งยาได้ระดับหนึ่ง ก่อนเปิดให้บริการจัดเตรียมข้อมูลด้านเคมีบำบัดต่าง ๆ อาทิ เช่น Cytotoxic drugs reconstitution / preparation and stability, Management of cytotoxic drugs extravasation, ข้อมูลยาเคมีบำบัดโรงพยาบาลสมุทรสาคร, วิธีปฏิบัติการเตรียมยาเคมีบำบัด, ลำดับก่อนหลังการบริหารยาเคมีบำบัด, วิธีปฏิบัติเมื่อยาเคมีบำบัดหกหรือตกแตก เตรียม Spill kit, วิธีปฏิบัติเมื่อยาเคมีบำบัดกระเด็นเข้าตาหรือสัมผัสผิวหนัง, การทิ้งและทำลายขยะและอุปกรณ์ปนเปื้อนยาเคมีบำบัด, ข้อมูลพื้นฐานการบริบาลเภสัชกรรมสำหรับผู้ป่วยที่ได้รับยาเคมีบำบัด  สำหรับเภสัชกรผู้ปฏิบัติงาน , การติดตามผลข้างเคียงจากยาเคมีบำบัด    และ คู่มือสำหรับผู้ป่วยเคมีบำบัด  เพื่อให้ผู้ป่วยและญาติมีความเข้าใจในการดูแลตนเองระหว่างการรักษา  สามารถหลีกเลี่ยงผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น  การติดตามเฝ้าระวังผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นโดยผู้ป่วยเองหรือญาติ  ทำให้การรักษาดำเนินไปตามเป้าหมาย

ในการดำเนินงานเกี่ยวกับเคมีบำบัดมีการวิเคราะห์และวางแนวทางลดความเสี่ยงตั้งแต่การคัดเลือกยาโดยประสานงานกับคลังเวชภัณฑ์ในการคัดเลือกยาที่เป็น Solution ทดแทนผงแห้งเนื่องจากป้องกันการฟุ้งกระจายระหว่างการเตรียม ในกระบวนการสั่งยามีการประสานกับ Oncologist ในการจัดทำ Pre-print order เพื่อลดความคลาดเคลื่อนในกระบวนการสั่งยา มีการประเมิน chemotherapy order ก่อนลงมือผสม โดยตรวจสอบขนาดยาควรได้รับตาม BSA  พิจารณาความเหมาะสมของ protocol และคำสั่ง pre-medication กับ guideline การรักษา ตรวจสอบ compatibility ของ cytotoxic admixture หลังจากนั้นก็กำหนดสภาวะการเก็บรักษาที่เหมาะสม เช่น เก็บในตู้เย็น หลีกเลี่ยงแสงแดด หรือ ห้ามแช่เย็น เป็นต้น เพื่อให้พยาบาลช่วยตรวจสอบอัตราเร็วการให้ยาอีกครั้งจึงระบุอัตราเร็วของ cytotoxic admixture ในการหยดให้ผู้ป่วยที่ฉลากยาทุกครั้ง ในการเตรียมยาใช้เครื่อง Isolator เพื่อเพิ่มความปลอดภัยในการปฏิบัติงาน นอกจากนี้ยังให้การบริบาลเภสัชกรรมโดยการให้คำแนะนำปรึกษาสำหรับผู้ป่วยเฉพาะรายในเรื่องผลข้างเคียงที่อาจจะเกิดขึ้น วิธีป้องกันหรือบรรเทาอาการข้างเคียงที่อาจจะเกิดขึ้น มีการติดตามอาการไม่พึงประสงค์จากยาเคมีบำบัด อีกทั้งมีโครงการให้การบริบาลผู้ป่วย ณ หน่วยให้บริการเคมีบำบัดแก่ผู้ป่วยต่อไป