Hot Issue นำเสนอสาระความรู้ที่น่าสนใจกับกระแสโพแทสเซียมไอโอดรายคือตัวยาอะไร? ทำไมมีผู้คนต้องการมากมาย? แล้วยาชนิดนี้สามารถป้องกันสารกัมมันตภาพรังสีได้จริงหรือ? ยังไงก็ขอร่วมส่งกำลังใจให้ชาวญี่ปุ่นผู้ประสบภัยธรรมชาติด้วย

เหตุการณ์โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ระเบิด 
       ขอย้อนหลังไปถึงเหตุการณ์ โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ระเบิดที่ Chernobyl ประเทศยูเครนที่เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 26 เมษายน ปีค.ศ. 1986 เหตุการณ์วันนั้นเกิดจากกระแสไฟกระชาก ต้องปิดเครื่องไปแล้ว รอจนเครื่องเย็น เมือเจ้าหน้าที่ทำการเปิดเครื่องใหม่ แต่เนื่องจากว่าตัว core ที่เพิ่งปิดไปยังไม่เสถียร และ ระบบหล่อเย็นยังไม่สามารถควบคุมให้อุณหภูมิคงที่ได้ ความดันสูงเกินกว่าจะระเหยได้ทัน ซึ่งทำให้น้ำในระบบหล่อเย็นรั่วออกทันที จึงเกิดการระเบิดขึ้น อีกหนึ่งสาเหตุที่ทำให้สารกัมมันตรังสีกระจายออกมากขึ้นคือตัวแกรไฟต์ที่ใช้บรรจุเกิดลุกติดไฟในอากาศ ความร้อนและลมเป็นส่วนส่งเสริมอย่างดีให้สารกัมมันตรังสีกระจายไปทั่วประเทศ สารในตอนนั้นคือ Xe (xenon isotope) และ I-131มีคนตายทันทีทั้งสิ้น 50 คน และ ตามมาหลังจากนั้นอีกหลายพันคนจากมะเร็งที่คาดว่าเป็นผลพวงจากสารกัมมันตรังสี

          กลับมายังประเทศญี่ปุ่น เหตุการณ์โรงงานไฟฟ้านิวเคลียร์ที่ fukushima สาเหตุมาจาก ธรรมชาติ หลังเหตุการณ์สึนามิ ทำให้ตัวระบบหล่อเย็นหยุดทำงาน ดังนั้นเพื่อเป็นการป้องกันไม่ให้ตัว “แกน” ระเบิด จึงได้ใช้น้ำจากทะเลปั๊มเข้าเพื่อหล่อเย็นแทน ทั้งตัวเตาที่ 1 และ 3 ที่เป็นปัญหาอยู่ตอนนี้

 
สารกัมมันตภาพรังสีที่รั่วออกมาคือ สารอะไร

        สำหรับสารกัมมันตรังสีที่ออกมาคราวนี้คือ I-131 ซึ่งเป็นตัวต้นปฏิกิริยา ก่อนที่จะกลายเป็น Xe (ซีนอน) ซึ่ง สาร I-131 เป็นสารกัมมันตรังสีที่ใช้ในวงการแพทย์ในการรักษาคนไข้ไทรอยด์เป็นพิษ โดยการให้กลืนแร่นี้ เพื่อไปหยุดการทำงานของต่อมไทรอยด์  โดยทั่วไปแล้ว ไอโอดีนธรรมดา (ที่ไม่ใช่ 131) เป็นแร่ธาตุตามปกติที่เรากินกันอยู่ โดยที่ร่างกายจะนำไปใช้ในการผลิตไทรอยด์ฮอร์โมนออกมา ซึ่งมีผลในการช่วยการเผาพลาญพลังงานในร่างกาย เสริมสมอง เพิ่มการทำงานของร่างกาย ตรงข้ามกับ ไอโอดีน131 ที่เป็นสารกัมมันตรังสี มักจะอยู่ในผัก หรือ อาหาร และจะเข้าไปสะสมในร่างกายไปที่ต่อมไทยรอยด์ หากได้ต่อเนื่องกันเป็นปริมาณมาก ก็จะก่อให้เกิดภาวะ “มะเร็งต่อมไทรอยด์” 
 
จะป้องกัน I-131 ได้อย่างไร?

           ถ้าฟังข่าวจะเห็นว่าที่ญี่ปุ่นได้มีการแจก ไอโอดีนธรรมดา หรือ โพแทสเซียมไอโดดราย กินกันเพื่อให้ไอโอดีนธรรมดาไป แย่งจับกับตัวรับที่ต่อมไทรอยด์ ก่อนที่จะโดน I-131 แย่งจับ อธิบายง่ายๆ ก็เหมือนกับ ร่างกายเรามีโกดังเก็บไอโอดีนอยู่ 100 แห่ง โดยเจ้าหน้าที่ที่ทำหน้าที่เอาไอโอดีนมาเก็บจากท่าเรือ ไม่ทราบว่า กล่องไหนที่จะเอาไปเก็บ เป็น ไอโอดีนธรรมดา หรือ I-131 (ไอโอดีนที่เป็นสารกัมมันตรังสี) ดังนั้นเพื่อเป็นการดักทางไว้ เราก็เลย รีบๆ “เติม” ไอโอดีนธรรมดา ให้เจ้าหน้าที่เอาไปเก็บๆให้เต็มโกดังซะ เมื่อเวลาที่ดันกิน I-131 เข้าไปโดยไม่ตั้งใจ เจ้าหน้าที่จะได้ไม่เอาไปเก็บเพิ่ม เพราะว่ามัน “เต็มแล้ว”

            เจ้าสารไอโอดีน-131นี้เป็นกัมมันภาพรังสีเดียวกับที่เคยรั่วเมื่อสมัยโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชอร์โนบิล และพบว่าทำให้เกิดโรคมะเร็งต่อมธัยรอยด์ถึง 6,000-7,000 รายในครั้งนั้น ข่าวว่ารัฐบาลญี่ปุ่นกำลังเร่งดำเนินการแจกยาโพแทสเซี่ยมไอโอไดด์ให้กับประชาชนในพื้นที่ ซึ่งเจ้ายาที่แจกนี้จะเข้าไปช่วยขัดขวางเจ้าสารกัมมันตภาพรังสี ไม่ให้ไปสะสมที่ต่อมธัยรอยด์มากนัก และช่วยลดความเสี่ยงต่อมะเร็งต่อมธัยรอยด์ในผู้ที่ได้รับสารกัมมันภาพรังสีได้เหตุเกิดที่เชอร์โนบิล มีคนเป็นมะเร็งเยอะ ก็เพราะส่วนหนึ่งไม่ได้รับแจก “ไอโอดีน” กัน

              โพแทสเซียมไอโอดายด์จึงกลายเป็นพระเอกสำหรับช่วงเวลานี้ โดยที่ขนาดการใช้ยาโพแทสเซียมไอโอดายด์ เพื่อการป้องกันหรือหลังการสัมผัสสสารกัมมันตภาพรังสี สำหรับผู้ใหญ่อายุมากกว่า 18 ปี ให้รับประทานวันละ 130 มิลลิกรัมต่อวัน จนกว่าจะพ้นการสัมผัสสารกัมมันตภาพรังสี 24 ชั่วโมง แต่ยาเม็ดโพแทสเซียมไอโอดายด์นั้นยังไม่มีจำหน่ายในประเทศไทย ไม่รู้ว่ากินเกลือทะเลสมุทรสาครจะช่วยได้หรือไม่ แต่ถึงอย่างไรโพแทสเซียมไอโอดายด์ก็ไม่สามารถป้องกันสารกัมมันตภาพรังสีชนิดอื่นได้

            สารกัมมันตรังสีอีกตัวที่ตรวจจับได้ที่ fukushima คือ Cs (ซีเซี่ยม ) ส่วนมากแล้ว Cs จะมีพิษและผลรุนแรงน้อยกว่า I-131 ทำให้เกิดอาการแพ้ คัน อย่างรุนแรง หรือชักเกร็งกระตุก การปนเปื้อนของ Cs-137 มักจะตกข้างในพืชผักแต่ไม่ต้องห่วงปกติแล้ว Cs ไม่ใช่สารกัมมันตภาพรังสีที่จะสามารถสะสมได้ในร่างกาย เหมือนกับ I-131 เมื่อกิน Cs-137 เข้าไป ร่างกายจะขับออกมาอย่างรวดเร็วในรูปเหงื่อและ ปัสสาวะ

            แต่แน่นอนว่า เจ้าหน้าที่คงไม่สามารถลดการสะสมของสารกัมมันตภาพรังสี ให้กับเหล่าปลาในพื้นที่แถบนั้นถูกปนเปื้อนโดยสารไอโอดีน-131ซึ่งมีอายุขัย ประมาณ 80 วันกว่าจะหายไปหมดจากอากาศและน้ำโดยรอบ ... แต่ข่าวร้ายคือ เจ้าสารกัมมันตภาพรังสีอีกตัวหนึ่งคือ ซีเซี่ยม-137 นั้นมีอายุขัย ถึง 30 ปี พบว่าสารซีเซี่ยม-137นี้สัมพันธ์กับการเกิดมะเร็งหลายชนิด เช่น มะเร็งเม็ดเลือดหรือลิวคีเมีย มะเร็งเต้านม มะเร็งปอด และมะเร็งลำไส้ใหญ่

              ในกรณีที่ผู้ป่วยต้องการตรวจสารกัมมันตภาพรังสีที่อาจตกค้าง สามารถตรวจได้ที่สำนักงานปรมาณุเพื่อสันติ หรือ หน่วยเวชศาสตร์นิวเคลียร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี

            แม้จะไม่มีการรั่วไหลจากโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ ในอาหารที่เรารับประทานกันอยู่ในปัจจุบัน ก็มีการปนเปื้อนของสารกัมมันตรังสี และสารพิษต่างๆอยู่แล้วในระดับต่ำๆ ที่ร่างกายเราพอจะรับและกำจัดได้ ดังนั้น การดูแลตัวเองขั้นพื้นฐานเช่น การดูแลรักษาตับซึ่งเป็นโรงงานกำจัดสารพิษในร่างกาย ด้วยการไม่ดื่มสุรา และรับประทานผักในกลุ่มบร็อคโคลี่ หรือ กะหล่ำดอก ช่วยการทำงานของเอนไซม์ขับสารพิษภายในตับหรือ การออกกำลังกายเป็นประจำ เพื่อลดปริมาณไขมันส่วนเกิน อันเป็นแหล่งสะสมของสารพิษให้น้อยที่สุด ก็ถือเป็นการดูแลสุขภาพพื้นฐาน ที่ควรจะปฏิบัติกันอย่างต่อเนื่องเป็นประจำ